Không ít người cho rằng chỉ rượu bia mới là “kẻ thù” của thận. Trên thực tế, một số đồ uống quá quen mặt trong đời sống hằng ngày cũng có thể trở thành tác nhân gây hại nếu bị dùng sai cách trong thời gian dài. Từ cốc trà đặc buổi sáng, chai nước để từ tối hôm trước đến lon nước ngọt có ga sau bữa ăn, tất cả đều có thể tạo thêm áp lực cho cơ thể nếu trở thành thói quen lặp lại mỗi ngày.
1. Trà đặc: Thức uống nhiều người mê nhưng không nên uống kiểu “càng đậm càng tốt”
Trà là thức uống phổ biến và bản thân trà không phải đồ uống xấu. Tuy nhiên, uống quá nhiều trà hoặc trà pha quá đậm có thể gây mất ngủ, tim đập nhanh, bồn chồn, kích ứng dạ dày và buồn nôn do nạp quá nhiều caffeine.
Một vấn đề khác ít người để ý là trà có thể làm giảm hấp thu sắt. Các chuyên gia sức khỏe cho biết uống trà trong hoặc ngay sát bữa ăn có thể làm ảnh hưởng đáng kể tới khả năng hấp thu sắt từ thực phẩm, trong khi việc tách trà khỏi bữa ăn khoảng 60 phút giúp cải thiện rõ mức hấp thu sắt của cơ thể.
Khi cơ thể hấp thu sắt kém trong thời gian dài, người uống dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, da dẻ xanh xao, kém tập trung và thiếu năng lượng. Vì vậy, nếu ngày nào cũng uống trà đặc, lại uống sát bữa ăn, lợi bất cập hại là điều rất dễ xảy ra.
Một số cảnh báo sức khỏe trong nước cũng lưu ý người có nguy cơ sỏi thận hoặc chức năng thận không tốt cần thận trọng hơn với thói quen uống trà quá đặc kéo dài. Điều nên sửa không phải là bỏ hẳn trà, mà là bỏ cách uống “đậm đặc cho đã”.
2. Nước để qua đêm: Không phải tự nhiên hóa độc, nhưng để sai cách rất dễ thành nước bẩn
Đây là loại đồ uống gây tranh cãi nhiều nhất. Nước lọc để qua đêm không tự biến thành chất độc và nhìn chung vẫn có thể uống nếu không có dấu hiệu ô nhiễm nhìn thấy được.
Điều đáng lo thật sự nằm ở cách bảo quản. Khi để nước trong cốc không đậy nắp, bụi bẩn, côn trùng hoặc vi sinh vật trong không khí có thể rơi vào; nếu chai hoặc bình đựng lâu ngày không được vệ sinh kỹ, nguy cơ nhiễm khuẩn còn cao hơn.
Thói quen uống dở rồi để lại qua đêm cũng là điểm cần đặc biệt tránh. Khi miệng chạm trực tiếp vào chai hoặc cốc, vi khuẩn từ khoang miệng có thể đi ngược lại vào nước và tiếp tục phát triển nếu đồ uống được để nhiều giờ ở nhiệt độ phòng.
Không chỉ vậy, nếu nước được chứa trong một số chai nhựa kém an toàn hoặc dùng quá lâu, bài viết cũng lưu ý khả năng hóa chất từ nhựa ngấm vào nước theo thời gian. Vì thế, với nước để qua đêm, mấu chốt không phải là “để qua đêm là hại”, mà là phải xét xem nước được chứa ở đâu, có đậy kín không và có bảo đảm vệ sinh hay không.
3. Nước ngọt có ga: Loại “khoái khẩu” nhưng thận không hề thích
Nếu nói đến nhóm đồ uống có bằng chứng cảnh báo rõ hơn về nguy cơ với thận, nước ngọt có ga là cái tên khó bỏ qua. VnExpress dẫn nguồn cho biết phần lớn các loại nước uống này dùng fructose làm chất tạo ngọt, và khi tiêu thụ quá mức, fructose có thể làm tăng nồng độ canxi, oxalate và axit uric trong nước tiểu, từ đó tạo điều kiện cho sỏi thận hình thành.
Ngoài ra, axit photphoric có trong một số loại cola còn liên quan đến nguy cơ hình thành sỏi thận và có thể làm tăng nguy cơ bệnh thận mạn tính. Đây là lý do nhiều chuyên gia không khuyến khích dùng nước ngọt có ga như một loại nước giải khát hằng ngày.
Một nghiên cứu quy mô lớn cho thấy người uống từ một lon nước ngọt có đường mỗi ngày trở lên có nguy cơ sỏi thận cao hơn 23% so với người uống dưới một lon mỗi tuần. Con số này cho thấy tác hại không còn là cảm tính, mà đã có liên hệ dịch tễ đáng chú ý.
Điều đáng ngại là nước ngọt có ga vẫn đang là món nhiều người Việt dùng hằng ngày vì vị ngon và cảm giác “đã khát”. Nhưng cái giá phải trả có thể là áp lực lâu dài lên chuyển hóa, cân nặng và chức năng thận.
Lưu ý để bảo vệ thận
Để bảo vệ thận, nên ưu tiên tránh hoặc hạn chế mạnh các đồ uống nhiều đường, nhiều caffeine, nhiều phosphoric acid hoặc gây mất nước. Nổi bật nhất là nước ngọt có ga, rượu bia, nước tăng lực, cùng thói quen uống trà hoặc cà phê quá đậm, quá nhiều.
Nên tránh các loài đồ uống dưới đây:
Nước ngọt có ga, nhất là loại cola sẫm màu, vì có thể làm tăng nguy cơ sỏi thận và không tốt cho người có bệnh thận mạn.
Rượu bia, vì có thể gây mất nước và làm tăng gánh nặng đào thải cho thận.
Nước tăng lực, do thường chứa nhiều caffeine và đường, dễ làm tăng áp lực chuyển hóa và nguy cơ mất nước.
Trà đặc, cà phê đậm hoặc dùng quá nhiều caffeine, vì có thể ảnh hưởng huyết áp, gây lợi tiểu và không có lợi cho thận khi lạm dụng.
Đồ uống quá nhiều đường như trà sữa, cà phê pha sẵn, nước ép đóng hộp, vì tiêu thụ thường xuyên làm tăng nguy cơ rối loạn đường huyết và gián tiếp hại thận.
Với người đã có bệnh thận mạn, cần thận trọng thêm với nước ép hoặc sinh tố trái cây giàu kali, sữa thông thường và một số loại nước lá cây, vì thận suy giảm chức năng có thể không xử lý tốt lượng kali, khoáng chất hoặc các hợp chất trong đó. Nước để qua đêm không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng nếu bảo quản bẩn, không đậy kín hoặc uống lại nước đã uống dở thì nguy cơ nhiễm khuẩn tăng lên.
Lựa chọn an toàn hơn thường là nước lọc, nước đun sôi để nguội được bảo quản sạch, hoặc đồ uống ít đường và ít chất kích thích. Nếu mục tiêu là giữ thận khỏe lâu dài, điều quan trọng nhất là uống đủ nước sạch mỗi ngày và không biến các loại đồ uống kể trên thành thói quen hằng ngày.
Tổng hợp
