Thế hệ Sandwich Generation – hay còn gọi là thế hệ bánh mì kẹp – được dùng để chỉ những người cùng lúc phải gánh vác nhiều trách nhiệm tài chính: tự lo cho bản thân, chăm sóc cha mẹ già và nuôi dạy con cái. Trước đây, khái niệm này thường gắn với độ tuổi 40–50 nhưng hiện nay xu hướng đang trẻ hóa, khi nhiều người ngoài 30 đã bắt đầu cảm nhận rõ áp lực kép này.
Trong chương trình Hộp Tài sản (The Wealth Box Talk) trên VTV8,
BTV Mùi Khánh Ly và Giám đốc Phân tích BSC - TS. Trần Thăng Long.
“Thế hệ bánh mì kẹp” ngày càng trẻ hóa
Giải thích về nguồn gốc thuật ngữ, TS. Trần Thăng Long cho biết khái niệm này xuất hiện tại Hoa Kỳ vào khoảng những năm 1980, khi các nhà khoa học xã hội nhận thấy một nhóm người trung niên phải chịu sức ép từ hai phía: cha mẹ già cần phụng dưỡng và con cái còn nhỏ cần chăm sóc. Ban đầu, hiện tượng này được cho là phổ biến ở các quốc gia phát triển hoặc những nước có tốc độ già hóa dân số cao.
Tuy nhiên, theo ông Long, thực tế hiện nay cho thấy độ tuổi của “Sandwich Generation” đang trẻ hóa nhanh chóng. "Trước đây người ta nghĩ từ 40 – 50 tuổi ở trong giai đoạn này nhưng thực ra bây giờ từ trên 30 tuổi đã bắt đầu bước vào giai đoạn bánh mì kẹp", ông chia sẻ.
Một trong những nguyên nhân chính theo TS. Trần Thăng Long là sự biến động mạnh của thị trường tài sản. Trong vài năm trở lại đây, giá nhà tại các thành phố lớn, giá vàng và nhiều loại tài sản khác tăng nhanh, trong khi tốc độ tăng thu nhập không theo kịp. Điều này khiến nhiều người dù có tích lũy vẫn cảm thấy khoảng cách với các mục tiêu dài hạn như mua nhà, mua xe ngày càng xa hơn.
Theo phân tích của ông Long, hiện tượng giá tài sản tăng nhanh không chỉ diễn ra tại Việt Nam mà còn là xu hướng toàn cầu. Sau giai đoạn Covid-19, nhiều quốc gia nới lỏng chính sách tiền tệ để hỗ trợ nền kinh tế, lượng cung tiền gia tăng đã góp phần thúc đẩy giá các loại tài sản tăng mạnh.
Giám đốc Phân tích BSC - TS. Trần Thăng Long
Phân bổ tài sản sớm để không bị “bỏ lại phía sau”
Trước bối cảnh đó, BTV Mùi Khánh Ly đặt câu hỏi: làm thế nào để giảm bớt áp lực tài chính và quản lý tài sản hiệu quả hơn trong giai đoạn “bánh mì kẹp”?
TS. Trần Thăng Long cho rằng điều quan trọng là phải bắt đầu phân bổ tài sản càng sớm càng tốt, thay vì chờ đến khi có số tiền lớn. Ông ví von: khi có thêm một khoản tiền và đầu tư vào các kênh chính thống như gửi tiết kiệm, trái phiếu, cổ phiếu hay vàng... tức là “có thêm một người làm việc cho mình”.
Theo ông, trong bối cảnh các loại tài sản có xu hướng biến động đồng pha, nếu không có danh mục đầu tư đa dạng, nhà đầu tư rất dễ rơi vào cảm giác bị bỏ lại phía sau.
"Mọi người hãy cố gắng để phân bổ tài sản ngay từ đầu và đừng nghĩ rằng phải có rất nhiều tiền mới phân bổ tài sản. Chúng ta có thể hàng tháng, tích trữ được khoảng một vài triệu, chúng ta cũng nên phân bổ tài sản và tôi nghĩ rằng các loại tài sản ấy có những lúc diễn biến đồng pha nhưng cũng có những lúc sẽ diễn biến ngược với nhau. Đây cũng chính là một điểm hỗ trợ khi chúng ta có một danh mục mà có nhiều loại tài sản khác nhau thì chúng bù trừ cho nhau", ông nói.
Bên cạnh đó, TS. Trần Thăng Long cũng cảnh báo về các hình thức lừa đảo tài chính xuất hiện ngày càng nhiều. Nhà đầu tư nên ưu tiên các kênh chính thống, được pháp luật công nhận và lựa chọn tổ chức uy tín để được tư vấn chiến lược phù hợp với khả năng tài chính và mức độ chấp nhận rủi ro của mình.
Trả lời câu hỏi về việc làm sao để tích lũy mua bất động sản – một mục tiêu lớn của nhiều gia đình trẻ – TS. Trần Thăng Long cho rằng không nên đặt mục tiêu quá sức ngay từ đầu.
Theo ông, chiến lược hợp lý là kết hợp thu nhập chính với đầu tư đa dạng, từng bước tích lũy. Khi đã có nền tảng tài chính đủ vững, có thể cân nhắc vay ngân hàng ở mức hợp lý để sở hữu tài sản lớn hơn.
Ông cũng gợi ý người trẻ nên có tầm nhìn dài hạn, lựa chọn các khu vực xa trung tâm nhưng có tiềm năng hạ tầng phát triển thay vì cố gắng mua bất động sản ở khu vực lõi với áp lực vay nợ quá lớn.
Giáo dục tài chính sớm – chìa khóa cho thế hệ trẻ
Ở phần cuối chương trình, BTV Mùi Khánh Ly đặt vấn đề về sự chuẩn bị cho những người chưa bước vào giai đoạn “bánh mì kẹp”.
TS. Trần Thăng Long nhấn mạnh vai trò của giáo dục tài chính sớm. Theo ông, tại nhiều quốc gia, kiến thức tài chính đã được đưa vào giảng dạy từ bậc tiểu học. Khi người trẻ có nền tảng tài chính vững vàng, họ sẽ biết cách tích lũy và phân bổ tài sản ngay từ khi mới đi làm.
“Việc phân bổ vào các tài sản được pháp luật thừa nhận đã giúp giảm rủi ro đáng kể. Hãy cố gắng ‘để trứng vào nhiều giỏ’ và xây dựng chiến lược phù hợp với hoàn cảnh của mình", ông khuyến nghị.
Trong bối cảnh áp lực tài chính ngày càng trẻ hóa, cuộc trao đổi giữa BTV Mùi Khánh Ly và TS. Trần Thăng Long cho thấy: sự chủ động trong kiến thức và chiến lược tài chính chính là yếu tố then chốt để thế hệ “bánh mì kẹp” cân bằng giữa trách nhiệm gia đình và mục tiêu phát triển cá nhân.
