Suốt nhiều tháng, chị Nguyễn Thu Hạnh (27 tuổi, Hà Nội) luôn trong tình trạng mệt mỏi, chóng mặt, da xanh xao. Nghĩ mình làm việc căng thẳng nên chị chỉ cố ngủ sớm hơn và uống thêm cà phê để tỉnh táo.
" Tôi ăn uống bình thường nên không nghĩ mình thiếu chất ", chị kể.
Chỉ đến khi đi khám sức khỏe định kỳ, chị mới bất ngờ khi bác sĩ kết luận thiếu máu do thiếu sắt kéo dài.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, trường hợp chị Hạnh không phải trường hợp cá biệt. Rất nhiều người Việt hiện nay rơi vào tình trạng ăn nhiều nhưng vẫn thiếu vi chất .
Theo ThS. Trịnh Hồng Sơn, Giám đốc Trung tâm Giáo dục truyền thông dinh dưỡng, Viện Dinh dưỡng, vi chất dinh dưỡng bao gồm các vitamin và khoáng chất thiết yếu như vitamin A, B, C, D, E, sắt, kẽm, i-ốt, canxi, magiê... Dù cơ thể chỉ cần với lượng rất nhỏ, đây lại là những thành phần đóng vai trò quan trọng trong quá trình sản xuất enzyme, hormone, tăng cường miễn dịch, phát triển tầm vóc và duy trì sức khỏe toàn diện.
Ở trẻ em, thiếu sắt, kẽm và vitamin A có thể khiến trẻ chậm lớn, dễ mắc bệnh, giảm khả năng tập trung học tập. Với phụ nữ mang thai, tình trạng thiếu sắt và axit folic làm tăng nguy cơ thiếu máu, ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi.
Trong khi đó, người trưởng thành có thể gặp tình trạng mệt mỏi kéo dài, suy giảm miễn dịch, giảm hiệu suất lao động nhưng thường nhầm lẫn với áp lực công việc hoặc thiếu ngủ.
Bổ sung vitamin A cho trẻ rất cần thiết đối với sự phát triển, thị giác và hệ miễn dịch của trẻ em.
Xây dựng chế độ ăn đa dạng, cân đối để đủ vi chất
Nguyên nhân chủ yếu dẫn tới cơ thể thiếu vi chất là khẩu phần ăn của nhiều gia đình hiện nay đã đủ năng lượng như cơm, thịt cá, thực phẩm chế biến sẵn nhưng lại thiếu các vitamin và khoáng chất.
Số liệu từ Viện Dinh dưỡng, tỷ lệ thiếu máu ở trẻ từ 6 đến 59 tháng tuổi hiện ở mức 18,1%, trong khi ở phụ nữ mang thai là 25,4% và phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ là 16,2%.
Bên cạnh đó, tỷ lệ thiếu vitamin A tiền lâm sàng ở trẻ nhỏ là 8,9%, riêng khu vực Trung du và miền núi phía Bắc lên tới 13,4%. Tình trạng thiếu i-ốt cũng vẫn ghi nhận tại nhiều địa phương.
Người bệnh thiếu vi chất thường không có những dấu hiệu dễ nhận biết như sụt cân hay suy dinh dưỡng nặng nhưng về lâu dài sẽ ảnh hưởng kéo dài đến sức khỏe.
Theo các chuyên gia, giải pháp quan trọng nhất để phòng chống thiếu vi chất là xây dựng chế độ ăn đa dạng và cân đối.
Mỗi bữa ăn cần có đủ các nhóm thực phẩm gồm tinh bột, đạm, chất béo, rau xanh, trái cây và sữa. Việc thay đổi nguồn thực phẩm thường xuyên giúp cơ thể nhận được nhiều loại vitamin và khoáng chất khác nhau.
Xây dựng chế độ ăn đa dạng, cân đối để đủ vi chất
Đối với trẻ nhỏ, nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời và cho trẻ ăn bổ sung đúng cách sau 6 tháng tuổi là những biện pháp quan trọng để phòng ngừa thiếu hụt vi chất.
Phụ nữ mang thai cần bổ sung sắt, axit folic hoặc đa vi chất theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Người cao tuổi nên chú trọng thực phẩm giàu đạm, canxi, vitamin D và vitamin B12 để duy trì sức khỏe cơ xương khớp.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo người dân nên khám sức khỏe định kỳ. Bởi thiếu vi chất ở giai đoạn đầu thường không có triệu chứng đặc hiệu, chỉ có xét nghiệm mới giúp phát hiện sớm và bổ sung kịp thời.