Giữ gìn hàm răng, bao gồm răng implant để có nụ cười đẹp - Ảnh: BSCC
"Tôi đã bỏ ra gần 30 triệu đồng để làm chiếc răng này, chắc nó phải dùng được cả đời chứ bác sĩ"? Đây là câu hỏi mà các bác sĩ implant thường xuyên nhận được từ người bệnh sau điều trị.
Câu trả lời khiến nhiều người bệnh bất ngờ, đó là implant có thể tồn tại rất lâu, nhưng không có chiếc implant nào được "bảo hành" bằng sự chủ quan của người dùng.
Trong nhiều năm qua, kỹ thuật cấy ghép implant đã phát triển vượt bậc và dần cải thiện tỉ lệ cấy ghép thành công lên rất cao. Tuy nhiên các nghiên cứu quốc tế gần đây cho thấy một thực tế đáng chú ý rằng phần lớn các biến chứng xuất hiện sau nhiều năm cấy ghép không đến từ nguyên nhân phẫu thuật ban đầu, mà đến từ quá trình chăm sóc răng miệng sau đó. Nói cách khác, sau khi bác sĩ hoàn thành phần việc của mình, tuổi thọ của implant bắt đầu nằm trong tay người bệnh.
Nhiều người bệnh cho rằng vì trụ implant được làm từ titanium nên sẽ không gặp vấn đề gì giống như răng thật. Điều này chỉ đúng một nửa vì bản thân trụ implant không bị sâu, nhưng phần lợi và xương quanh implant vẫn là mô sống của cơ thể, vẫn có thể bị vi khuẩn tấn công giống như tổ chức quanh răng thật.
Các chuyên gia gọi tình trạng này là viêm quanh implant. Bệnh thường khởi phát âm thầm, với biểu hiện lợi hơi có màu đỏ, đôi khi chảy máu nhẹ khi chải răng, không đau, nên hầu hết người bệnh đều bỏ qua.
Nhưng bên dưới bề mặt đó, phần xương nâng đỡ implant có thể đang âm thầm tiêu đi từng chút một. Đến khi cảm nhận được implant lung lay, tổn thương thường đã tiến triển đến một mức độ tương đối nặng.
Khi phân tích các trường hợp implant tồn tại ổn định suốt 15-20 năm, các nhà nghiên cứu nhận thấy những người này có một điểm chung, chính là họ duy trì được ba thói quen đơn giản là vệ sinh răng miệng đúng cách, tái khám đều đặn và kiểm soát chặt chẽ các yếu tố nguy cơ.
Các nha sĩ tại triển lãm ngành nha khoa mới đây tại Hà Nội - Ảnh: THÚY ANH
Ba thói quen tưởng chừng rất đơn giản này lại quyết định phần lớn khả năng "sống còn" của implant.
Thói quen thứ nhất, chăm sóc implant như chăm sóc một chiếc xe đắt tiền
Không ai mua ô tô rồi không bao giờ bảo dưỡng, nhưng rất nhiều người lại nghĩ rằng implant không cần chăm sóc đặc biệt. Thực tế hoàn toàn ngược lại, mảng bám vi khuẩn vẫn hình thành liên tục trên bề mặt phục hình và quanh bờ viền lợi mỗi ngày, nên implant cần được làm sạch kỹ lưỡng không kém gì răng thật.
Các chuyên gia hiện nay khuyến cáo chải răng tối thiểu hai lần mỗi ngày, làm sạch kẽ răng sau mỗi lần ăn, sử dụng bàn chải kẽ hoặc máy tăm nước khi cần, và đặc biệt chú ý vùng tiếp giáp giữa lợi và răng sứ trên implant. Chỉ vài phút chăm sóc mỗi ngày có thể giúp bạn ngăn ngừa những biến chứng kéo dài nhiều năm.
Thói quen thứ hai, đừng đợi đau mới đi khám
Đây có lẽ là sai lầm phổ biến nhất. Khác với nhiều bệnh lý khác, viêm quanh implant thường tiến triển âm thầm. Không ít bệnh nhân ngạc nhiên khi được bác sĩ thông báo đang có dấu hiệu tiêu xương dù họ hoàn toàn không cảm thấy đau. Tái khám định kỳ giúp phát hiện các vấn đề từ khi chỉ có những dấu hiệu rất nhỏ.
Các hướng dẫn quốc tế mới nhất đều nhấn mạnh rằng tái khám định kỳ và chăm sóc duy trì sau cấy ghép là những yếu tố bắt buộc nếu muốn implant hoạt động ổn định lâu dài. Nói cách khác, lần tái khám quan trọng nhất không phải là lần khám ngay sau phẫu thuật, mà là tất cả những lần tái khám trong nhiều năm về sau.
Thói quen thứ ba, loại bỏ những "kẻ phá hoại thầm lặng"
Có những yếu tố âm thầm làm giảm tuổi thọ implant mà nhiều người không để ý, trong đó thuốc lá là yếu tố nguy hiểm nhất. Người hút thuốc có nguy cơ gặp biến chứng sau cấy ghép implant cao hơn đáng kể so với người không hút thuốc.
Bên cạnh đó còn có các yếu tố như đái tháo đường kiểm soát kém, tiền sử viêm nha chu, nghiến răng, vệ sinh răng miệng không đầy đủ và bỏ tái khám trong thời gian dài. Mỗi yếu tố riêng lẻ có thể chưa gây hậu quả ngay lập tức, nhưng khi cộng dồn theo thời gian, chúng trở thành nguyên nhân khiến implant thất bại.
Khi nào cần đi khám ngay?
Nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu như lợi nề đỏ quanh implant, chảy máu khi chải răng, hơi thở có mùi kéo dài, đau khi ăn nhai, lợi tụt dần, có dịch hoặc mủ, hoặc cảm giác implant không còn chắc như trước, người bệnh nên liên hệ với bác sĩ càng sớm thì cơ hội bảo tồn implant càng cao.
Nếu phải tóm tắt toàn bộ các khuyến cáo khoa học hiện nay trong vài điều dễ nhớ, đó chính là chăm sóc vệ sinh răng miệng mỗi ngày và duy trì chế độ ăn nhai phù hợp, tái khám định kỳ ít nhất hai lần mỗi năm, không bỏ qua những thay đổi bất thường dù nhỏ nhất, và thay đổi lối sống bằng cách bỏ thuốc lá, kiểm soát tốt các bệnh nền và hạn chế những thói quen xấu có thể gây hại cho implant.
Nhiều người vẫn thường hỏi implant có thể tồn tại được bao lâu. Thực tế không có một con số chung cho tất cả mọi người, nhưng các nghiên cứu hiện nay cho thấy một điều rất rõ ràng: implant không tồn tại lâu nhờ may mắn, mà nhờ được chăm sóc đúng cách, mỗi ngày, trong nhiều năm.
Bác sĩ có thể giúp người bệnh có một implant tốt ngay từ ngày đầu tiên, nhưng chính những gì người bệnh làm trong 10 năm, 15 năm hay 20 năm tiếp theo mới là yếu tố quyết định implant đó có còn khỏe mạnh hay không.
