Tại phòng khám nội tiết, ông Lý (55 tuổi, sống tại Bắc Kinh, Trung Quốc) ngồi chờ nhận kết quả tái khám với tâm trạng vô cùng lo lắng.
Năm tháng trước, trong một lần đi khám vì thường xuyên thấy mệt mỏi, mắt mờ và hay khát nước, ông Lý sững sờ khi bác sĩ thông báo mình đã mắc tiểu đường tuýp 2. Bác sĩ kê đơn thuốc và dặn dò ông phải nghiêm túc kiểm soát chế độ ăn hằng ngày.
Vốn ngại uống thuốc tây, ông Lý bắt đầu tìm kiếm những phương pháp hỗ trợ kiểm soát đường huyết tự nhiên. Trong một lần trò chuyện với người quen, ông Lý được nghe kể khoai lang chứa nhiều chất xơ, giúp giảm cân và ổn định đường huyết nên nảy ra ý định thay thế phần lớn cơm trắng bằng khoai lang.
Hằng ngày, ông đều đặn ăn khoai lang hấp hoặc luộc, kết hợp với việc đi bộ nhẹ nhàng mỗi tối, tránh xa đồ ngọt, dầu mỡ và đi ngủ trước 23h.
Khi tái khám tại bệnh viện, kết quả trả về khiến ông Lý không tin vào mắt mình: chỉ số đường huyết lúc đói đã hạ sâu từ 8.9 mmol/L xuống còn 6.7 mmol/L, chỉ số đường huyết 2 giờ sau ăn giảm từ 11 mmol/L xuống 8 mmol/L. Không những vậy, cân nặng của ông cũng giảm được 4kg nhẹ nhàng, các triệu chứng mệt mỏi trước đây gần như tan biến.
Ảnh minh họa.
Các chuyên gia dinh dưỡng tại Bệnh viện Đại học Y Liên hợp Bắc Kinh (Trung Quốc) chỉ ra rằng, khoai lang không phải là "thần dược" với bệnh tiểu đường, nhưng lại là thực phẩm thay thế tuyệt vời cho tinh bột tinh chế nhờ 3 cơ chế khoa học:
- Tác dụng đệm từ chất xơ: Trung bình 100g khoai lang cung cấp khoảng 3g chất xơ. Khi vào đường tiêu hóa, lượng chất xơ này hoạt động như một "miếng bọt biển", làm chậm quá trình phân giải và hấp thu đường vào máu. Báo cáo từ Trường Y tế Công cộng Harvard chỉ ra rằng, chế độ ăn giàu chất xơ giúp giảm mức tăng đường huyết sau bữa ăn khoảng 12% ở bệnh nhân tiểu đường.
- Carbohydrate phức hợp giải phóng năng lượng chậm: Khác với cơm trắng hay bột mì, tinh bột trong khoai lang thuộc nhóm carbohydrate phức hợp. Cơ thể cần nhiều thời gian để phân giải chúng thành glucose, giúp chỉ số đường huyết tăng từ từ, giảm gánh nặng lên các tế bào beta của tuyến tụy.
- Tăng độ nhạy insulin nhờ vi chất: Khoai lang chứa hàm lượng kali, magie và vitamin C dồi dào. Nhóm nguyên tố vi lượng này hỗ trợ nâng cao độ nhạy của cơ thể đối với insulin, cải thiện khả năng chuyển hóa đường.
Bên cạnh đó, việc ăn khoai lang đúng cách còn giúp ông Lý cải thiện hệ tiêu hóa, thúc đẩy nhu động ruột và bổ sung các chất chống oxy hóa như beta-carotene, polyphenol giúp bảo vệ hệ thống mạch máu.
Trường hợp của ông Lý đạt kết quả tốt là nhờ ông chú trọng kiểm soát khẩu phần và duy trì lối sống lành mạnh, kết hợp dùng thuốc theo đúng chỉ định.
Ảnh minh họa.
Để áp dụng khoai lang vào thực đơn an toàn và hiệu quả như ông Lý, bác sĩ nhắc nhở người bệnh tiểu đường cần ghi nhớ những lưu ý sau:
- Ăn khẩu phần vừa đủ: Mỗi bữa chỉ nên ăn khoảng 100 - 150g khoai lang (tương đương một củ cỡ vừa) và giảm lượng cơm tương ứng để không làm dư thừa tổng lượng calo nạp vào.
- Cân bằng cùng protein và chất béo tốt: Không nên chỉ ăn mỗi khoai lang. Hãy kết hợp cùng ức gà, cá, các sản phẩm từ đậu nành hoặc một ít hạt dinh dưỡng. Protein và chất béo lành mạnh sẽ kéo dài thời gian tiêu hóa, ngăn đường huyết tăng đột ngột.
- Ưu tiên phương pháp chế biến đơn giản: Theo Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, chỉ số đường huyết của khoai lang bị ảnh hưởng bởi phương pháp nấu ăn. Theo đó, ăn khoai lang sống hoặc luộc có thể tốt cho người có vấn đề về đường huyết như bệnh tiểu đường, do chứa nhiều chất xơ và có chỉ số đường huyết (GI) thấp, giúp làm chậm quá trình hấp thụ đường vào máu. Người ta cho rằng những phương pháp này giúp giữ lại nhiều tinh bột kháng hơn, làm chậm quá trình tiêu hóa và giảm tác động lên lượng đường trong máu.
Khoai lang nướng, hấp, quay trong lò vi sóng và chiên có chỉ số đường huyết cao hơn vì các phương pháp nấu ăn này phân hủy các phân tử tinh bột, giúp chúng tiêu hóa dễ dàng và nhanh hơn. Đặc biệt khi khoai lang đã được gọt vỏ, làm giảm hàm lượng chất xơ của chúng.
-Không ăn khoai lang mọc mầm, hỏng
Khoai lang bị mốc, mọc mầm sẽ sản sinh độc tố có hại cho gan và thần kinh. Dù chỉ một phần nhỏ cũng không nên tận dụng.
-Không ăn vào buổi tối muộn
Khoai lang nhiều chất xơ, dễ gây đầy bụng nếu ăn gần giờ ngủ. Các chuyên gia khuyến cáo nên ăn vào buổi sáng hoặc trưa để hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn.
-Không kết hợp với thực phẩm quá ngọt hoặc nhiều đường
Khoai lang vốn đã ngọt tự nhiên. Khi chế biến cùng đường, mật ong hoặc siro có thể làm tăng chỉ số đường huyết, không tốt cho người tiểu đường hoặc thừa cân.
Tiến sĩ Katherine Zeratsky, chuyên gia dinh dưỡng tại Mayo Clinic (Mỹ), nhấn mạnh: "Khoai lang rất bổ dưỡng, nhưng quan trọng là phải ăn đúng cách, đúng liều lượng. Đôi khi chỉ một thói quen sai cũng biến thực phẩm tốt thành gánh nặng cho cơ thể".
Điều đặc biệt cần lưu ý là chế độ ăn chỉ mang tính hỗ trợ, người bệnh tuyệt đối không tự ý ngưng hoặc ngắt quãng lịch uống thuốc khi chưa có chỉ định từ bác sĩ.
Minh Hoa (t/h)
