Mới đây, một bài tập làm văn lan truyền trên mạng xã hội thu hút sự chú ý. Đó là một bài làm rất quen thuộc: con kể về bố mẹ, về những bữa cơm gia đình, về việc được chăm sóc, được yêu thương.
Em học sinh viết: "Trong gia đình, em yêu quý nhất là bố mẹ. Hằng ngày bố mẹ thay nhau chở em đi học. Mẹ còn nấu nhiều món ngon cho em và cả nhà cùng ăn. Khi em bệnh, bố mẹ thức khuya chăm sóc em. Mẹ bố thưởng cho em qùa mỗi khi em học giỏi. Em rất kính trọng yêu thương bố và mẹ vô cùng".
Đọc đến đây, bài văn rất bình thường, thậm chí còn có phần cảm động. Nhưng câu cuối khiến ai nấy giật thột. Thay vì viết: "Em mong bố mẹ sống mãi", em học sinh viết nhầm thành "em mong bố mẹ sống lại". Đúng là chỉ sai 1 chữ mà ý nghĩa khác một trời một vực.
Bài văn gây chú ý
Ở lứa tuổi tiểu học, trẻ em viết văn chủ yếu bằng cảm xúc và vốn từ rất bản năng. Các em chưa thật sự phân biệt rạch ròi những khái niệm trừu tượng như “mãi mãi”, “vĩnh viễn”, hay sắc thái khác nhau giữa “sống mãi” và “sống lại”. Với trẻ, đó chỉ là những cụm từ từng nghe người lớn nói, từng đọc đâu đó trong sách vở, phim ảnh, rồi được đưa vào bài viết theo cách rất hồn nhiên. Các em không lường hết rằng chỉ cần lệch một chữ, người lớn sẽ suy diễn ra rất nhiều tầng ý nghĩa khác.
Một lỗi dùng từ đôi khi không phản ánh nỗi ám ảnh hay tổn thương tâm lý nào, mà đơn giản chỉ là minh chứng cho việc vốn từ của trẻ còn đang trong quá trình hình thành. Trẻ chưa hiểu hết sự khác biệt giữa các từ gần nghĩa, càng chưa đủ trải nghiệm để cảm nhận được “độ nặng” của từng câu chữ.
Điều đáng làm hơn sau những bài văn như vậy là trò chuyện cùng con. Cha mẹ có thể nhẹ nhàng hỏi: “Con viết ‘sống lại’ là con muốn nói điều gì?”, “Con mong bố mẹ như thế nào?”. Qua những câu hỏi rất giản dị ấy, người lớn vừa giúp con mở rộng vốn từ, vừa dạy con cách diễn đạt đúng suy nghĩ của mình. Quan trọng hơn, đó là lúc cha mẹ hiểu thêm thế giới nội tâm của con, những mong muốn rất nhỏ nhưng rất thật: bố mẹ khỏe mạnh, luôn ở bên, luôn yêu thương.
Nếu người lớn đủ kiên nhẫn đồng hành, sửa lỗi bằng sự dịu dàng thì mỗi “lỗi sai” ngây ngô ấy sẽ trở thành một bài học ấm áp, chứ không phải là nỗi lo lắng nặng nề.
