Tiệc sinh nhật công ty, những hoạt động "team building" hay những chuyến du lịch mỗi mùa hè (company trip) vốn không còn là chuyện gì xa lạ với dân văn phòng. Tùy văn hóa của từng doanh nghiệp mà những bữa tiệc hoặc các sự kiện "bonding" - gắt kết văn hóa đội nhóm, sẽ được tổ chức vào các thời điểm và có những hoạt động đặc trưng khác nhau.
Gần đây, khi bắt đầu vào mùa "du lịch", mùa "team bonding", trên các diễn đàn MXH tại Trung Quốc như Weibo, Xiaohongshu, có một chủ đề không mới nhưng cũng chưa bao giờ hết nóng, lại thu hút sự quan tâm của nhiều dân công sở: Có nhất thiết phải tham gia các hoạt động "ngoài công việc" cùng mọi người hay không?
Mỗi người một quan điểm, một câu chuyện, thực chẳng dễ phân định đúng - sai bởi điều này phụ thuộc phần nhiều vào văn hóa ở nơi họ đang làm việc. Tuy nhiên, làn sóng bàn luận này khiến nhiều người nhớ tới một câu chuyện có phần đáng buồn của Zhou - Một nữ nhân viên văn phòng tại Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc).
Ảnh minh họa
Cách đây 3 năm, vào tháng 6/2023, Zhou bị công ty thông báo chấm dứt hợp đồng lao động vì lý do: Không tham gia buổi "tuanjian" - sự kiện/các hoạt động xây dựng tinh thần đồng đội do doanh nghiệp tổ chức.
"Tôi chỉ muốn về nhà"
Sự việc xảy ra vào ngày 8/6/2023. Zhou cho biết cô bị công ty sa thải sau khi từ chối tham gia một chương trình "tuanjian".
Zhou giải thích rằng quãng đường đi làm của cô khá xa. Sau mỗi ngày làm việc, cô thường phải mất ít nhất 1 tiếng 30 phút để di chuyển từ công ty về nhà. Vì vậy, việc tiếp tục tham gia các hoạt động tập thể vào buổi tối - sau giờ làm, khiến thời gian nghỉ ngơi của cô bị thu hẹp đáng kể. Zhou cho rằng chương trình mà công ty tổ chức là "lãng phí thời gian" nên cô không tham dự.
"Nơi tôi ở cách rất xa chỗ tôi làm, quả thực tôi chỉ muốn về nhà ngay sau khi tan làm" - Zhou nói.
Quyết định này được cho là nguyên nhân dẫn tới việc cô bị chấm dứt hợp đồng lao động chỉ một ngày sau đó.
Những hình ảnh chụp màn hình các đoạn trao đổi nội bộ được lan truyền trên mạng cho thấy công ty có những yêu cầu khá cụ thể đối với việc tham gia hoạt động tập thể. Theo đó, Zhou phải tham dự 3 buổi sinh hoạt hoặc huấn luyện nhóm cùng một buổi ăn tối với tập thể mỗi tháng. Không chỉ dừng lại ở việc tổ chức các hoạt động ngoài giờ, doanh nghiệp còn đánh giá mức độ tham gia của nhân viên theo từng tuần.
Ảnh minh họa
Sau khi nhận thông báo sa thải, Zhou đã nộp đơn khiếu nại nhằm bảo vệ quyền lợi của mình.
Vụ việc nhanh chóng thu hút sự quan tâm rộng rãi của dư luận Trung Quốc ở thời điểm đó. Nhiều người cho biết họ từng rơi vào hoàn cảnh tương tự khi bị gây áp lực phải tham gia các hoạt động ngoài giờ làm việc. Một số chia sẻ rằng nếu từ chối tham dự, họ có thể bị đánh giá là thiếu tinh thần tập thể hoặc không hòa đồng với đồng nghiệp. Thậm chí, có người cảm thấy bản thân bị cô lập trong môi trường làm việc chỉ vì không muốn tham gia những chương trình như vậy.
Doanh nghiệp cần tôn trọng nguyện vọng của người lao động với những hoạt động "ngoài giờ hành chính"
Sự việc của Zhou sau đó cũng khiến nhiều chuyên gia phải lên tiếng. Không ít người cho rằng doanh nghiệp nên tôn trọng nguyện vọng cá nhân của người lao động, đặc biệt là vào khoảng thời gian cá nhân của họ - nghĩa là sau giờ làm và cuối tuần.
Trên các nền tảng mạng xã hội Trung Quốc, câu chuyện của Zhou nhanh chóng nhận được hàng nghìn lượt bình luận. Nhiều cư dân mạng kể lại trải nghiệm cá nhân về việc bị yêu cầu tham gia các buổi liên hoan, ăn tối, dã ngoại hoặc du lịch tập thể ngoài giờ hành chính. Không ít người cho biết họ cảm thấy mệt mỏi vì những hoạt động vốn được quảng bá là tự nguyện nhưng trên thực tế lại mang tính bắt buộc.
Ảnh minh họa
Trên thực tế, đây không phải lần đầu tiên các hoạt động ngoài giờ làm việc gây ra tranh cãi tại Trung Quốc. Năm 2021, một nhân viên môi giới bất động sản họ Cui tại thành phố Quý Dương (Trung Quốc) cũng từng bị sa thải vì lý do tương tự như Zhou: Không tham dự tiệc sinh nhật của cấp trên. Khi đó, Cui giải thích rằng anh lo ngại nguy cơ lây nhiễm Covid-19 nên quyết định không tham gia.
Vụ việc của Zhou diễn ra trong bối cảnh ngày càng nhiều lao động trẻ Trung Quốc lên tiếng phản đối những chuẩn mực làm việc bị cho là quá khắt khe. Trong thời gian gần đây, nhiều chủ đề liên quan đến văn hóa công sở đã trở thành tâm điểm tranh luận trên mạng, từ việc cấp trên nhắn tin giao việc ngoài giờ cho đến yêu cầu nhân viên đăng tải nội dung liên quan đến công việc trên các tài khoản mạng xã hội cá nhân.
Câu chuyện của nữ nhân viên họ Zhou vì thế không chỉ là một tranh chấp lao động đơn lẻ. Nó còn phản ánh cuộc tranh luận rộng lớn hơn về ranh giới giữa công việc và đời sống riêng tư, cũng như quyền được từ chối các hoạt động ngoài giờ của người lao động trong môi trường công sở hiện đại.
(Nguồn: Sixthtone)
