Các bác sĩ khuyến cáo cần chú ý đánh giá tình trạng nạn nhân trước khi đưa đi cấp cứu - Ảnh minh họa: BVCC
Theo các bác sĩ Trung tâm Cấp cứu A9 - Bệnh viện Bạch Mai, việc có nên di chuyển người bất tỉnh hay không phụ thuộc vào đánh giá nhanh tại chỗ, đặc biệt là nguy cơ chấn thương cột sống.
Ba giây quyết định: Kiểm tra trình tự ABC
Theo đó, trong cấp cứu, điều quan trọng nhất không phải là di chuyển nạn nhân ngay lập tức mà là đánh giá tình trạng sống còn trong những giây đầu tiên. Nguyên tắc cơ bản được các bác sĩ nhấn mạnh là kiểm tra theo trình tự ABC: đường thở, hô hấp và tuần hoàn.
Cụ thể, cần nhanh chóng quan sát xem đường thở của nạn nhân có bị tắc nghẽn hay không, người đó còn thở hay không và có mạch hay không.
Nếu phát hiện nạn nhân không thở hoặc đường thở bị tắc, việc khai thông đường thở phải được ưu tiên hàng đầu, kể cả trong trường hợp buộc phải di chuyển người bệnh.
Đây được xem là "3 giây vàng" có thể quyết định sự sống còn, bởi chậm trễ trong xử trí đường thở có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
Không phải lúc nào cũng cần bế đi cấp cứu
Theo các bác sĩ, trong một số trường hợp, người bất tỉnh có thể được di chuyển ngay, chẳng hạn khi không có dấu hiệu chấn thương và nguyên nhân nghiêng về bệnh lý như tụt đường huyết, đột quỵ hoặc ngộ độc.
Tuy nhiên, ngay cả khi có thể di chuyển, việc vận chuyển cũng phải được thực hiện đúng cách. Người hỗ trợ cần giữ trục đầu - cổ - thân của nạn nhân thẳng hàng, đồng thời liên tục theo dõi đường thở để tránh các biến chứng nguy hiểm.
Ngược lại, có những tình huống tuyệt đối không nên bế nạn nhân lên. Đó là khi người bất tỉnh liên quan đến tai nạn giao thông, té ngã hoặc có các dấu hiệu nghi ngờ chấn thương cột sống như đau cổ, đau lưng hay biểu hiện thần kinh khu trú.
Các bác sĩ cảnh báo, chỉ một động tác sai cũng có thể khiến tổn thương từ nhẹ trở thành nghiêm trọng, thậm chí dẫn đến liệt vĩnh viễn.
Khi nào cần giữ nguyên và cố định người bệnh?
Trong những trường hợp nghi ngờ chấn thương, nguyên tắc quan trọng là giữ nguyên tư thế của nạn nhân, đồng thời cố định vùng đầu và cổ để tránh làm tổn thương thêm.
Nếu buộc phải di chuyển, cần áp dụng kỹ thuật "log-roll" - tức lăn người đồng trục, giữ đầu, cổ và vai thẳng hàng như một khối thống nhất. Việc sử dụng cáng cứng sẽ giúp đảm bảo an toàn hơn trong quá trình vận chuyển.
Đây là những kỹ thuật cơ bản trong cấp cứu nhưng lại ít được biết đến trong cộng đồng, khiến nhiều người vô tình gây hại khi cố gắng giúp đỡ.
Khi nào cần xoay người ngay lập tức?
Dù vậy, không phải lúc nào cũng giữ nguyên tư thế. Trong một số tình huống đặc biệt, việc xoay người bất tỉnh là cần thiết để bảo vệ tính mạng.
Cụ thể, nếu nạn nhân có dấu hiệu nôn ói, ngạt thở hoặc không còn khả năng tự bảo vệ đường thở, cần nhanh chóng đặt họ vào tư thế nằm nghiêng an toàn. Tư thế này giúp ngăn nguy cơ hít phải dịch nôn, một trong những nguyên nhân gây tử vong nhanh chóng nếu không xử lý kịp thời.
Đừng vội vàng khi chưa đánh giá
Các bác sĩ Trung tâm Cấp cứu A9 nhấn mạnh, trong cấp cứu, không phải lúc nào hành động nhanh cũng là hành động đúng. Thậm chí, trong nhiều trường hợp, việc không vội vàng di chuyển nạn nhân lại chính là cách cứu người an toàn nhất.
Do đó, khi gặp người bất tỉnh, điều cần làm trước tiên không phải là bế lên ngay mà là bình tĩnh kiểm tra, đánh giá tình trạng và lựa chọn cách xử trí phù hợp.
Trong những tình huống khẩn cấp, hiểu biết đúng và hành động đúng có thể tạo ra khác biệt giữa sự sống và những di chứng nặng nề về sau.
