"Quê hương mình thì mình yêu thôi"
"Đây là quê hương mình, mình làm vì mình yêu quê hương thôi".
Chị Nga nói câu ấy rất nhẹ, như thể đó là điều hiển nhiên nhất trên đời.
Nhưng phải đến khi đặt chân lên Lủng Páng, đi trên những cây cầu tre bắc qua suối, men theo những lối mòn xuyên rừng vầu và nghe người dân kể về những ngày đầu nơi đây còn ngập trong cỏ dại, tôi mới hiểu tình yêu quê hương đôi khi có hình hài rất cụ thể.
Đó có thể là hình ảnh một người phụ nữ thanh mảnh, ngày ngày lặng lẽ leo núi, thoăn thoắt cuốc từng thước đất, phát từng bụi cỏ, dọn từng thân cây đổ chắn ngang lối đi. Hay hình ảnh chị dựng từng cây cầu nhỏ bắc qua những con suối lạnh, kiên nhẫn mở đường vào một vùng đất mà ngay cả nhiều người địa phương trước đây cũng ít đặt chân tới…
Chị Nguyễn Thị Thu Nga - Chủ Khách sạn Sơn Nữ, cũng là người đứng ra đầu tư dự án du lịch sinh thái tại Lủng Páng.
Người phụ nữ ấy là chị Nguyễn Thị Thu Nga - Chủ Khách sạn Sơn Nữ, cũng là người đứng ra đầu tư dự án du lịch sinh thái tại Lủng Páng, thuộc xã Phong Quang, tỉnh Thái Nguyên.
"Tôi cũng không nhớ mình đã lên đây bao nhiêu lần nữa", chị cười.
Nụ cười của chị khiến tôi nhớ đến những người nông dân vẫn thường nói về ruộng đồng của mình. Không phải giọng điệu của một nhà đầu tư. Càng không giống người đang kể về một dự án. Đó là giọng kể của một người đang nói về một phần máu thịt.
Nhìn thhình ảnh ấy, chúng tôi trách chị đang làm việc quá sức, rằng một người phụ nữ nhỏ bé không nên suốt ngày băng rừng, leo núi, rằng việc gì phải tự mình làm những việc nặng nhọc ấy hàng ngày.
"Không ai bắt tôi cả. Nhưng cứ lên đây là tôi thấy vui. Có hôm đi cả ngày trong rừng chẳng biết mệt", chị phân trần.
Thác Lủng Páng, thuộc xã Phong Quang, tỉnh Thái Nguyên.
Có lẽ bởi với chị, Lủng Páng chưa bao giờ chỉ là một khu du lịch sinh thái. Đó là quê hương, là những cánh rừng đã nuôi lớn tuổi thơ, là những con suối mát lạnh chảy qua bao thế hệ, là bản làng vẫn còn lưu giữ nếp sống nguyên sơ giữa đại ngàn.
"Tôi là người Bắc Kạn. Quê hương mình thì mình yêu thôi. Mình chỉ mong nơi này phát triển được du lịch để bà con có thêm sinh kế nhưng vẫn giữ được rừng. Rừng chính là linh hồn của nơi đây", chị nói.
Nghe chị kể, tôi chợt nhận ra điều đặc biệt nhất ở Lủng Páng có lẽ không phải là thác nước, cũng chưa hẳn là những cây chè Shan Tuyết cổ thụ hàng trăm năm tuổi. Mà là tình yêu của những con người đang cố gắng giữ lại những gì nguyên bản nhất cho vùng đất này.
Hành trình lắng nghe "nhịp thở" thiên nhiên
Và rồi, chúng tôi bắt đầu hành trình hiking khám phá Lủng Páng bằng chính con đường mà chị Nga cùng người dân nơi đây đã kiên trì tạo dựng.
Từ điểm dừng chân bên đường, chúng tôi bước vào rừng. Con đường mòn men theo sườn núi, lúc băng qua các triền chè, lúc len lỏi dưới những tán cây cao vút. Con đường nhỏ len giữa những rặng vầu xanh mướt, ánh nắng đầu giờ trưa bị những tán cây cao vút cắt thành từng vệt sáng mỏng trên mặt đất. Tiếng gió luồn qua những thân vầu va vào nhau tạo thành thứ âm thanh rất riêng của núi rừng. Lúc đầu chỉ là tiếng lá, rồi là tiếng nước… Xa xa, nhỏ thôi. Nhưng càng đi sâu, tiếng nước càng rõ hơn.
Hành trình khám phá Lủng Páng men theo sườn núi, lúc băng qua các triền chè, lúc len lỏi dưới những tán cây cao vút.
Chúng tôi đi qua những cây cầu tre nhỏ bắc qua suối. Dưới chân là dòng nước trong vắt nhìn thấy cả những viên sỏi nằm dưới đáy. Có đoạn phải bước qua những phiến đá phủ rêu. Có đoạn men theo sườn núi với một bên là rừng xanh, một bên là dòng suối đang len lỏi giữa những tảng đá lớn.
Không ai nói nhiều, dường như giữa không gian ấy, người ta tự nhiên muốn lắng nghe thiên nhiên hơn là nghe chính mình.
Trong suốt hành trình, du khách liên tục được trải nghiệm những cung đường đậm chất khám phá.
Sau những khúc cua quanh co, thác Lủng Páng bất ngờ hiện ra giữa màu xanh bạt ngàn của núi rừng. Dòng đổ xuống những phiến đá lớn từ độ cao 15m, tung bọt trắng xóa, tạo thành làn hơi nước mát lạnh lan tỏa khắp không gian. Giữa cái nắng mùa hè, cảm giác đứng dưới chân thác Lủng Páng, lắng nghe tiếng nước vọng giữa đại ngàn mang lại sự thư thái hiếm có.
Trong suốt hành trình, chúng tôi liên tục được trải nghiệm những cung đường đậm chất khám phá. Những đoạn băng rừng, lội qua các con suối trong veo, vượt những phiến đá phủ rêu hay men theo các sườn đồi thoai thoải không quá thử thách nhưng đủ để mang lại cảm giác chinh phục. Không gian núi rừng nguyên sơ, khí hậu mát mẻ quanh năm cùng cảnh quan đa dạng khiến mỗi chặng đường đều mang đến những trải nghiệm mới lạ cho du khách yêu thích vận động và hòa mình vào thiên nhiên.
Thác Lủng Páng, thuộc xã Phong Quang, tỉnh Thái Nguyên.
Rời khu vực thác nước, hành trình khám phá Lủng Páng tiếp tục ngược lên thượng nguồn. Trước mắt tôi mở ra những khoảng cỏ rộng lớn như một "thảo nguyên xanh" giữa núi rừng. Dấu tích của những thửa ruộng bậc thang cũ, những khối đá tự nhiên nằm rải rác cùng các triền đồi nối tiếp nhau tạo nên khung cảnh vừa khoáng đạt vừa thơ mộng, hiếm gặp ở vùng trung du.
Điểm nhấn đặc biệt nhất của hành trình là khu vực chè Shan Tuyết cổ thụ. Theo lời kể của những người dân, vùng chè Shan Tuyết Bằng Phúc tại đây hiện có 12 cây và được công nhận là Cây Di sản Việt Nam vào cuối năm 2025. Với họ, những cây chè đã tồn tại như một điều tất yếu, đồng hành qua bao thế hệ và được khai thác búp theo phương thức truyền thống.
Giữa màu xanh của đại ngàn, những gốc chè hàng chục, thậm chí hàng trăm năm tuổi lặng lẽ tồn tại như những chứng nhân của thời gian. Có những cây lớn đến vòng tay người trưởng thành mới ôm xuể. Không chỉ mang giá trị kinh tế, những cây chè cổ còn phản ánh lịch sử cư trú, tập quán canh tác và đời sống văn hóa lâu đời của cộng đồng địa phương.
Bên cạnh việc khám phá cảnh quan, du khách cũng được tìm hiểu đời sống của người dân bản địa.
Bên cạnh việc khám phá cảnh quan, chúng tôi được tìm hiểu đời sống của người dân bản địa, thưởng thức các sản vật đặc trưng và nghe những câu chuyện gắn với vùng đất Phong Quang. Sự chân chất, mến khách của người dân cùng những giá trị văn hóa còn được lưu giữ khá nguyên vẹn đã góp phần tạo nên sức hấp dẫn riêng cho điểm đến này.
Đến hướng phát triển du lịch thế hệ mới
Là người trực tiếp tham gia trải nghiệm, bà Chu Thị Đỗ - Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Khai thác, Xúc tiến phát triển du lịch tỉnh Thái Nguyên cho rằng, điều quý giá nhất của Lủng Páng nằm ở sự nguyên sơ.
Bà cho biết, trong nhiều năm qua, du lịch Đông Bắc thường được biết đến với Hồ Ba Bể, thác Bản Giốc hay cao nguyên đá Đồng Văn. Tuy nhiên, nhu cầu du lịch đang thay đổi.
Ngày càng nhiều du khách không còn tìm kiếm những điểm check-in đông đúc mà muốn được đi bộ giữa rừng, ngâm mình trong dòng suối mát, thưởng trà dưới những gốc cây cổ thụ và sống chậm hơn vài ngày giữa thiên nhiên. Đó chính là khoảng trống mà Lủng Páng có thể lấp đầy.
Theo bà Chu Thị Đỗ - Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Khai thác, Xúc tiến phát triển du lịch tỉnh Thái Nguyên (bên trái) trực tiếp tham gia trải nghiệm.
Theo đó, khu vực Lủng Páng đang hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và du lịch trải nghiệm gắn với tài nguyên bản địa trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
"Điểm khác biệt của nơi đây nằm ở sự nguyên sơ. Không chỉ có cảnh quan thiên nhiên đẹp, khu vực này còn có những giá trị văn hóa bản địa, hệ sinh thái rừng, nguồn nước, chè cổ thụ và cộng đồng dân cư vẫn còn lưu giữ nhiều nét sinh hoạt truyền thống. Đây là những yếu tố rất phù hợp với xu hướng du lịch trải nghiệm, du lịch xanh hiện nay", bà Đỗ nhận định.
Điều quan trọng là quá trình đầu tư phải được thực hiện theo hướng bền vững, bảo tồn được hệ sinh thái tự nhiên và bản sắc văn hóa của địa phương.
Lủng Páng có thể trở thành một minh chứng cho cách phát triển du lịch thế hệ mới.
Nếu làm được điều đó, Lủng Páng không chỉ là một điểm đến mới. Nơi đây có thể trở thành một minh chứng cho cách phát triển du lịch thế hệ mới: lấy thiên nhiên làm trung tâm, lấy cộng đồng làm chủ thể và lấy sự bền vững làm đích đến.
Đại diện các doanh nghiệp lữ hành đánh giá, Lủng Páng có cảnh quan tự nhiên hấp dẫn, phù hợp để phát triển sản phẩm du lịch hiking, trekking nhẹ, du lịch sinh thái và trải nghiệm cộng đồng. Theo đó, các đơn vị lữ hành sẽ nghiên cứu, lên kế hoạch xây dựng tour tuyến tại thác Lủng Páng, nhằm mang đến cho du khách những trải nghiệm mới lạ, an toàn và có chiều sâu văn hóa.
Những cô gái Dao Tiền trong trang phục dân tộc tại Lủng Páng.
Còn với chị Nguyễn Thị Thu Nga, hành trình ở Lủng Páng mới chỉ bắt đầu.
Trong câu chuyện về tương lai vùng đất này, chị hình dung là một không gian du lịch hòa vào thiên nhiên, nơi du khách có thể đi bộ trên những thảo nguyên xanh giữa núi rừng, ngồi thưởng trà Shan Tuyết dưới tán những cây chè cổ thụ, lắng nghe tiếng suối chảy và cảm nhận nhịp sống chậm rãi của đại ngàn.
Chị mong muốn phát triển các sản phẩm chăm sóc sức khỏe từ nguồn dược liệu bản địa, tạo nên những trải nghiệm nghỉ dưỡng gắn với thiên nhiên và tri thức bản địa. Xa hơn, chị kỳ vọng những bản làng nơi đây sẽ từng bước tham gia làm du lịch nhưng vẫn giữ được nét văn hóa nguyên bản, sự chân chất và nếp sống truyền thống của đồng bào.
Trong câu chuyện ấy, những cánh rừng vẫn được bảo vệ như tài sản quý giá nhất của quê hương, những dòng suối vẫn trong lành chảy từ đỉnh Phja Hiêng xuống các bản làng. Đặc biệt, những người dân địa phương như người Dao Tiền, Dao Đỏ, Sán Chỉ, Sán Chay, Tày và Nùng có thể tạo dựng sinh kế bền vững ngay trên mảnh đất mình sinh ra bằng chính những giá trị thiên nhiên và văn hóa mà cha ông để lại.
Rời Lủng Páng, tôi nhớ mãi câu nói của chị Nga.
"Quê hương mình thì mình yêu thôi", có lẽ chính tình yêu giản dị ấy đang từng ngày đánh thức một vùng đất.
Không phải bằng những công trình đồ sộ, mà bằng sự kiên trì của những con người tin rằng thiên nhiên, văn hóa và cộng đồng mới là tài sản quý giá nhất để làm du lịch.
Và giữa những guồng quay ngày càng hối hả của cuộc sống hiện đại, những nơi như Lủng Páng vì thế càng trở nên đáng giá hơn bao giờ hết. Bởi đôi khi, điều người ta cần không phải là một nơi có thật nhiều thứ để xem, mà là một nơi đủ yên để nghe tiếng núi rừng vẫn đang thở.
